Duygusal zeka kavramı günümüzde, önceki yıllara nazaran daha ön sıralarda yer almaktadır. Bunun nedenleri arasında, gelişen teknoloji, değişen dünya ve günlük hayatta yaşadığımız değişimlerin matematiksel zekanın açığını büyük ölçüde kapatmasıdır. İşgücü piyasasında da önemli bir yere sahip olan duygusal zeka, özellikle empati ve güçlü iletişim için önemli paydaşlardan biridir.
Duygular insanları, düşünceleri ve davranışları anlamamızda önemli bir role sahiptir. Duygularımızla ilgili bugüne kadar çeşitli çalışmalar yapılmış ve farklı görüşler ortaya çıkmıştır. Duygusal zeka kavramı ise ilk kez 1990 yılında Mayer ve Salovey isimli araştırmacılar ortaya koymuştur. Bu kavram ortaya konulduğu yıllarda ün kazanmayı başaramamıştır. 1995 yılında Daniel Goleman isimli yazarın kitabi ile duygusal zeka kavramı ün kazanmıştır. Mayer ve Salovey duygusal zeka tanımını beş maddede toplamıştır:
- Duyguların farkında olmak: Belirli durumlarda ne hissettiğimizin farkında olmak duygusal zekanın temelini oluşturur. Kendimizi anlayabilmek için duygularımızın her an farkında olmak çok önemlidir.
- Duygularla başa çıkabilmek: İçerisinde bulunduğumuz ve farkında olduğumuz duygularla uygun bir şekilde başa çıkabilmek duygusal zekanın bir diğer temelidir. Kendimizi yatıştırmak, yoğun endişelerden, karamsarlıktan ve alınganlıktan kurtulma yeteneklerini kapsar.
- Kendini motive etmek: kendimizi motive edebilmemiz için öncelikle duygularımızı bir amaç etrafında toplayabilmemiz gerekir. Duygusal özdenetim, fevri davranışlarımızı engelleyebilmemiz, her başarımızın altında yatan çok önemli bir özelliktir.
- Başkalarının duygularını fark etmek: Başkalarının duygularını fark edebilmemiz yani empati kurabilmemiz duygusal zekanın vazgeçilmez özelliklerinden bir diğeridir. Empati kurmak yani kendimizi karşımızdaki kişinin yerine koyarak olaylara onun bakış açısı ile bakmak, empati için yeterli değildir. Empati kuran kişi, zihninde oluşan empatik anlayışı karşıdaki kişiye aktarması gerekir. Bu aktarım süreci gerçekleşmeden empati tamamlanmamış olur.
- İlişkileri yürütebilmek: Duygusal zekası yüksek bir insanın, diğer insanlarla olan iletişimi sağlıklı ve sorunsuzdur. Bu beceri liderliğin ve kişilerarası etkinliğin altında yatan bir unsurdur.
Yukarıdaki tanımları kısaca özetlersek duygusal zeka; Kendi duygularımızı ve başkalarının duygularını tanıma, anlama ve yönetebilme becerimizdir. Yani duygularımızın akıllıca kullanılmasıdır diyebiliriz.
İçindekiler
DUYGUSAL ZEKA NASIL GELİŞTİRİLİR?
Temel olarak duygusal zekanın gelişmesi açısından üzerinde durulan en önemli faktörler yaş, aile ortamı ve cinsiyettir. Duygusal zekamız bebeklikten itibaren gelişmeye başlar. Yani bebeklikte yaşadığımız duygusal travmaların izi, bizde ömür boyu etki gösterebilir. Duygusal zeka gelişimi açısından çocuğun yetiştiği aile ortamı fazlasıyla önem taşımaktadır. Aile yaşamımız, bize duygusal derslerin verildiği ilk okuldur. Duygusal alışkanlıklarımız ailemiz ile şekillenir. Son olarak cinsiyete değinmek gerekirse, aileler kız ve erkek çocuklarını farklı duygusal yaklaşımlarla eğitmektedirler. Mesela, anne ve babalar bebeklerini severken cinsiyetlerine göre farklı sesler çıkararak sevmektedir. Bu durum da cinsiyetin duygusal alışkanlıklarımızın şekillenmesinde etkili olduğunu göstermektedir.
Günümüzde yapılan araştırmalar ise duygusal zekanın her yaşta geliştirilebileceğini göstermektedir. Yani günlük yaşamda duygusal zekamızı ne kadar kullanırsak EQ seviyemiz o kadar yükselir. Başka bir şekilde ifade edersek, duygusal zekamızı geliştirmek için, duygu ve düşüncelerimizi kontrol etmeyi öğrenmemiz gerekir. Olumlu bir bakış açısına sahip olarak, olumsuz düşünceleri yönetebilmemiz şarttır.
DUYGUSAL ZEKANIN İŞ HAYATINDAKİ ÖNEMİ
Eskiden iş hayatında IQ’nun öneminden bahsedilir iken, günümüzde EQ’ nun öneminden bahsedilmektedir. Günümüzde iş arayışında olan herkesin taşıması gereken önemli bir niteliktir diyebiliriz. Hatta bazı işverenlerin işe alımlarında, adaylara duygusal zeka testi yaptığı söylenmektedir. Artık işverenlerde çalışma hayatında duygusal zekanın önemini kavradı ve adaylarda aranan en önemli nitelikler arasında EQ’ da yer almayı başardı.
EQ’su yüksek olan çalışanlar, diğer çalışanlara açık ara fark atmaktadır. Mesela düşük EQ’ya sahip bir çalışan diğer çalışanlarla başarılı iletişim kuramazken yüksek EQ’ya sahip çalışanlarda böyle bir sorun gözlemlenmemiştir. Yani güçlü iletişim ve olumlu düşünme sayesinde, duygusal zekası yüksek çalışanlar, kurum açısından bir çok fayda sağlamaktadır. Düşük EQ seviyesindeki çalışanlar kriz ortamı yaratmaya yatkın kişiler olduklarından dolayı, bu durum kurumlar için önemli bir özellik haline gelmiştir. Bu nedenle duygusal zekamızı geliştirmemiz hem kendi açımızdan hem de kariyerimiz açısından oldukça fayda sağlayacaktır. Ayrıca kendinin farkında olan insanlar, ne istediklerini bildiği için sevdikleri işte çalışabiliyorlar. Bu nedenle de işlerini yaparken mutsuz olmuyorlar. Yeteneklerinin farkında olduklarından dolayı, istedikleri işi yapıyorlar ve mutlu çalışan niteliği kazanabiliyorlar.
Genel olarak konuyu toparlayacak olursak Aristo’ nun Nikomakus’un Etiği başlıklı incelemesinden bir alıntı ile özetlemek istiyorum:
“Herkes kızabilir, bu kolaydır. Ancak doğru insana, doğru ölçüde, doğru zamanda, doğru nedenle ve doğru şekilde kızmak, işte bu kolay değildir.”
ARİSTO
Aslında Aristo, bu sözü ile hepimizi duygusal hayatımızı yönetmeye çağırıyor. Hep birlikte duygusal hayatımızı yönetmeye var mısınız? J
KAYNAKÇA
http://www.dat.net.tr/FileUpload/op488361/File/duygusal_zeka_tanitim.pdf
