Proaktif ve Reaktif Düşünce

Proaktif kişiliğe sahip bireyler, çevresel güçler tarafından daha az kısıtlanan, değişen çevreye etki eden kişilerdir. Bu bireyler fırsat kollar, inisiyatif alır ve harekete geçerler. Durumların kısıtlamalarına takılmadan çevrelerinde olumlu bir etki yaratmak için çaba gösterirler. Proaktif kişiler, farklı aktivitelere katılma, başarılı değişimler gerçekleştirme ve beklentilerin ötesine gidebilme konusunda oldukça iyidirler.

Proaktif kişiler de kendiliğinden hareket etme, geleceğe yön verebilme ve değişimlerin öncüsü olma özellikleri ön plana çıkmaktadır. Belirtilen özelliklerden yola çıkarak stratejik düşünme ile proaktif kişilik arasında pozitif bir ilişki olduğu düşünebilir. Çünkü stratejik düşünme de gelecek odaklı hareket etmeyi gerektirmektedir. Mevcut durumun değerlendirilerek gelecekte nasıl davranılması gerektiğine yönelik plan yapmak, stratejik düşüncenin bir parçasıdır.

Proaktif çalışma davranışı Crant tarafından “mevcut durumu geliştirmek için inisiyatif alma ya da yeni durumlar yaratma; pasif bir şekilde mevcut koşullara uymak yerine statüko ile başa çıkma” olarak tanımlamıştır. Proaktif çalışma davranışını birlikte en iyi açıklayan davranışlar;

• Sorumluluk alma
• Dile getirme 
• Sorunlara karşı tedbir alma
• Bireysel yenilikçiliktir.

Reaktif bireyler çoğu zaman fiziksel çevrelerinin etkisi altında kalmaktadır. Çevre koşulları iyiyse onlarda kendilerini iyi hissederler. Çevre koşuları kötüyse bu durum davranışlarını olumsuz bir şekilde etkileyecektir. Bu bireyler başka insanların bir şeyler yapmasını beklerler ve harekete geçmeden değişen şartların kendileri üzerinde pozitif bir etki yaratmasını istemektedirler. Fakat bu durum neredeyse hiç istedikleri gibi gerçekleşmemektedir. Bu yüzden sürekli bir şeylerden şikayetçi olup mevcut durumun kendiliğinden değişmesini beklerler.

Peki siz hangi düşünce şekline sahipsiniz bunu hiç düşündünüz mü?

Kaynakça:

• Yolcu, İ, Çakmak, A. (2017). Proaktif Kişilik İle Proaktif Çalışma Davranışı İlişkisi Üzerinde Psikolojik Güçlendirmenin Etkisi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 13 (2), 425-438.
• Çetin, S, Köse, M. (2017). Proaktif Kişiliğin Stratejik Düşünce Becerisine Etkisi. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8 (16), 65-84.
• Çini, P. E. (2014). Yönetici Ve Çalışanların Proaktif Kişilik Özellikleri Ve İlişkisel Bağımlı Benlik Düzeylerinin Karşılaştırılması (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Aybatan K. (2018), Çalışanların Proaktif Kişilik Özellikleri ile Duygu Yönetimleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.