CATWOE Analizine girmeden bu yöntemin daha iyi anlaşılması için birkaç terimin üzerinde durmak yararlı olacaktır. Bu yüzden ilk olarak sistem nedir ona bakalım.
Sistem, belli bir amacı gerçekleştirmek üzere toplanmış elemanlardır. Birbiriyle ilişkili faaliyetlerden ve ögeler
Metodoloji ise en genel anlamıyla rastgele olmayan, kesin ve düzenli bir soruşturma yapma yoludur. [1]den oluşmaktadır. Birden fazla bileşenleri ve çevresi vardır ve bu bileşenleri ve çevresi arasında ilişki vardır.
Katı( Hard) Metodoloji, problemin amacı bilinen, başlangıç noktası tanımlanabilen metodolojilerdir. Yumuşak problemlerde amaç veya sonuç problemin parçasıdır. Katı Sistemler Metodolojisinin yetersiz kaldığı durumlar için Checkland 1972’de Yumuşak Sistemler Metodolojisi– YSM ( Soft Systems Methodology) ‘ni geliştirmiştir.
Bu iki sistem arasındaki farkı anlamak için Wilson’un örneklerine bakalım. Wilson iki problem tanımlar. Bunlardan birincisi çözümü son derece açık olan ‘patlak araba lastiği’ problemidir. İkincisi ‘İngiliz hükümetinin Kuzey İrlanda sorunu hakkında ne yapması gerektiğidir. Burada çözüm açık olmadığı gibi konuyla ilgili herkesi mutlu edecek bir çözüm bulmak da hemen hemen olanaksızdır. Wilson, katı sistem metodolojilerinin, patlak lastik tipi problemleri çözmeye uygun olabileceğini fakat örgütsel problemler söz konusu olunca yetersiz kaldığını vurgular. [2] YSM 7 evreden oluşmaktadır.
1.Evre
Problemin tanımını yapmadan problemin durumu incelenir.
2.Evre
Problemin durumu ayrıntılı bir şekilde incelenir.
3.Evre
Kök tanımlar (root definition) ifade edilir. Kök tanımlarda CATWOE unsurları bulunur.
4.Evre
Kavramsal modeller geliştirilir.
5.Evre
Kavramsal modelle 2.Evre karşılaştırılır.
6.Evre
Problemle ilgili tartışma yapılır.
7.Evre
Yapılan değişimler uygulanır.
CATWOE Analizi Nedir ?
Şimdi ise asıl konumuz olan CATWOE analizine gelelim. Bu analizi Checkland 1981’de SSM’yi incelerken ortaya atmıştır. Sistemleri değerlendirirken, problemleri incelerken kullanırız. Probleme her açıdan bakarak çözüm üretmeye yarar. Problemin ve çözümün diğer ögeler üzerindeki etkilerini inceleyen bir yöntemdir. Baş harflerinden oluşan 6 unsurdan oluşur. Bu unsurlar nelerdir bunları inceleyelim.
Customer (Müşteri)
Müşteri, üretilen ürün veya sistemin tüketicisidir. İlk olarak müşteriler kim ve sistemden nasıl ve ne kadar etkileniyorlar bunun araştırması yapılır.
Actors ( Aktörler)
Aktörler, sistemden sorumlu sistemin devam etmesi için çalışanlardır. Sistemde yapılacak değişlikleri yaparlar. Bu değişikliklerden ne kadar etkilendiklerine bakılır.
Transformation (Dönüştürme)
Sistemin işleyişinin yani girdilerin çıktılara, ürünlere dönüştüğü süreçtir. Burada süreç nasıl işlenmiş, neler yapılmış, girdiler ve çıktılar nedir onlara bakılır.
World View ( Dünya Görüşü)
Sistemin amacını, amacından uzaklaşma durumunu, sistemin çevresindekilerin bakış açıları incelenir.
Owners ( Sahipler )
Sistemdeki en yetkili, sözü geçen kişidir. Değişiklik yapılıp yapılmayacağına karar veren kişidir. Firmanın sahibi ya da yatırımcısı olabilir.
Enviromental Constraints ( Çevre Kısıtları)
Sistemi dışarıdan sınırlayanlardır. Ne kadar sınırladığı da incelenir. Bunlar yasal düzenlemeler, yasalardaki değişiklikler, çevresel faktörler veya yatırım kısıtları olabilir.
Kaynakça
[1] Checkland, P.B. (1972)Towards a Systems Based Methodology for Real-World Problem Solving.
Journal of Systems Engineering. 3 (2): 87-116.
[2] Wilson, B. (1990) Systems: Concepts, Methodologies and Applications. 2nd ed. Chichester:
John Wiley.
https://cekmekoyevdenevenakliyat.org/wiki/Soft_systems_methodology
Diğer yazılarımızı incelemek için tıklayınız.
