Üniversite Tercihlerinde Doğru Meslek Seçimi Nasıl Yapılır?
İnsanın hayatında verdiği ilk önemli ve büyük karar meslek seçimidir. Üniversite Tercihlerinde Doğru Meslek Seçimi; kişinin kendisini ifade etme şekli, yaşam tarzını belirlemesi demektir.
Meslek: İnsanlara yararlı mal ya da hizmet üretmek ve karşılığında para kazanmak için yapılan, belli bir eğitimle kazanılan sistemli bilgi ve beceriye dayalı, kuralları toplumca belirlenmiş etkinlikler bütünüdür.(Kuzgun,2000)
Meslek Seçimi: bireyin motivasyonu, bilgisi, kişiliği ve yeteneklerini mesleki tercihlerine yansıtmasıdır. (Holland,1997)
İçindekiler
Meslek Seçiminin Aşamaları
Kendini Tanıma
Kendini tanımada ilgiler, yetenekler ve değerler öncelikli düşünülmesi gereken konulardır. Fiziksel özellikler, sosyo-ekonomik durum, beklentiler de kendini tanımada üzerine düşünülmesi gereken konulardır.
İlgi
Roe ilgiyi “ Bir kimsenin özel bir gayret sarf etmeden dikkat ettiği, gözlemlediği, üzerine durup düşündüğü ve zevk alarak yaptığı işler “ olarak tanımlamıştır.
Bu süreçte doğru seçim için kişinin ilgi alanlarını belirlemesi önemlidir. İlgiler değişken olmakla birlikte, lise yıllarında belirginleşmeye başlar. Yetişkinlikle beraber ilgiler kristalleşir ve daha kararlı hale gelir.
İlgi Türleri
- Bilimsel İlgi
- Mekanik İlgisi
- Sosyal Yardım İlgisi
- Sistematik İlgi/ İş Ayrıntıları İlgisi
- Edebiyat İlgisi
- Müzik ve Sanat İlgisi
- Açık Hava İlgisi
- Ticaret İlgisi
İlgi alanlarını belirlemede ilgi envanterleri kullanılabilir. İlgi envanterleri; meslek ile ilgiler arasındaki ilişkinin görülmesini kolaylaştırır, kişinin ilgilerin meslek seçimindeki önemini anlamasına yardımcı olur.
Özgüven‘e göre; ilgi testleri, mesleğe yöneltmede ancak bir yetenek testi ile kullanılmalıdır.(2007)
Yetenek
Herhangi bir davranışı(bilgi veya beceriyi) öğrenebilme gücüdür.
Yetenek Türleri
- Genel Yetenek
- Sözel Yetenek
- Sayısal Yetenek
- Şekil-Uzay İlişkileri Yeteneği
- El-Göz Koordinasyonu
- Ayrıntıyı Algılayabilme
- El ve Parmak Becerisi
Değerler
Schwartz değerleri “Bireyin kendi biyolojik gereksinimlerini, davranışlarını, sosyal kurumlarla ilişkilerini ve çevresiyle etkileşimlerini düzenlemede rehber olarak kullandığı zihinsel temsiller” olarak tanımlamaktadır.
Saygınlık, kariyerinde ilerleme, iş güvencesi, yaratıcığını kullanma, takım çalışması, yetki ve yönetme, sosyal fayda, yüksek kazanç, düzenli yaşam, lider olma … bunlardan biri ya da birkaçı değer verdiğiniz şeyler olabilir. Kişi değerlerini ve olmazsa olmazlarını belirleyerek, değerleri ile örtüşen meslekleri tercih etmelidir.
Meslekleri Tanıma
Her mesleğin gerektirdiği fiziksel özellikler, yetenekler, mesleğin gerektirdiği etkinlikler, mesleğin çalışma koşulları, mesleğe giriş koşulları, mesleğin iş bulma olanakları farklıdır. Hedef meslek ile ilgili ayrıntılı araştırma yapılmalıdır. Gerek internet araştırması, gerek meslek elemanını ziyaret ederek, gerekse de Kurumumuzun düzenlediği meslek tanıtım günlerine katılarak merak ettiğiniz sorulara cevaplar arayarak mesleğin ayrıntılarına ulaşabilirsiniz.
Her mesleğin ayrı güçlükleri vardır. Örneğin kaptan olacaksanız boyu 15 metreyi aşan dalgaların arasında giden gemide karaya uğramadan aylarca gidecek, ailenizden uzun zaman ayrı kalacak psikolojik dayanıklılığa sahip olmanız gerekir. Ya da ziraat mühendisi olacaksanız 70 derecelik seralarda bitkilere su verecek, kışın yağmurun altında dizine kadar çizmelerle çamura batarak bitkileri gözlemleyecek fiziksel dayanıklılığa sahip olmanız gerekir.
Eğitim Yerlerini Tanıma
Hangi eğitim kurumunda hangi mesleklerin eğitimi verilmektedir? Eğitimin süresi ne kadardır? Eğitim süresince yan dal yapılabilir mu? Eğitim alınacak kurumun sunabileceği teknolojiler, staj ya da yurt dışı eğitim olanakları nelerdir? gibi sorular cevaplanmalıdır.
Üniversite Tercihlerinde Doğru Meslek Seçimi: Değerlendirme
Değerlendirme yaparken mesleğin geleceği ile ilgili gelişmeleri de değerlendirme kriterleri arasına almak gerekir. Çünkü yaşanan dijital dönüşüm ile meslekler yeniden şekillenecek, bazı meslekler yok olacak yeni meslekler var olacak. Edinilen tüm bu bilgilerin ışığında kendimiz ile örtüşen meslek belirlenmelidir.
Kişilik özelliklerimizle, yeteneklerimizle, değerlerimizle, fiziksel-psikolojik özelliklerimiz ile uyuşan meslekleri tercih ettiğimiz zaman hem daha başarılı hem de daha mutlu oluruz.
Üniversite Tercihlerinde Doğru Meslek Seçimi için İşkur meslek seçim testi Mesleki Yönelim Test Bataryası’nı mutlaka değerlendiriniz:
