İçindekiler
Staj Nedir?
- Herhangi bir meslek edinecek kimsenin geçirdiği uygulamalı öğrenme dönemi ve bu kimsenin, meslek bilgisini arttırmak için bir kurumun bir bölümünde veya birçok bölümünde çalışarak geçirdiği dönemdir.
Stajyer Kimdir?
- Stajyer, eğitim ve öğrenim hayatı boyunca öğrenilen bilgi ve teoriği profesyonel ortamlarda işleri öğrenmek ve pratik uygulamaya çevirerek bilgisini geliştiren işverenlerin yanında çalışan kişilerdir.
Hangi İşyerleri Stajyer Çalıştırmak Zorundadır?
- 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanun’ unun 18. Maddesinde yer alan hüküm gereği on ve daha fazla personel çalıştıran işletmeler, çalıştırdıkları personel sayısının %5’den az olmamak üzere mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumu öğrencilerine beceri eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumu öğrencilerine staj yaptırmakla yükümlü tutulmuştur. Öğrenci sayısının tespitinde kesirlerin tam sayıya tamamlanması gerekmektedir.
- Mesleki eğitim kapsamına alınıp alınmadığına bakılmaksızın ondan az personel çalıştıran işletmeler de mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumları öğrencilerine bu kanunun ilgili hükümlerine göre beceri eğitimi, staj ve tamamlayıcı eğitim yaptırabilirler.
Stajyerlere Ücret Ödenmesi ve SGK Bildirimi
- 3308 sayılı yasanın 25. maddesine tabi olarak işletmelerde staj yapan öğrencilere yürürlükteki asgari ücretin aylık net tutarının yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde %30’undan, yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde ise %15’inden az ücret olmamak üzere ücret ödenir. Bu ödemeler, SGK bildirimleri okul tarafından yapıldığı için, SGK prim kesintilerinden ve yapılan ödeme asgari ücreti aşmadığı sürece de her türlü vergiden müstesnadır.
- Staj yapma zorunluluğu bulunan yüksekokul ya da üniversite öğrencileri 3308 sayılı kanun kapsamına da girmediğinden bu kapsama girenlerin sahip olduğu asgari ücret hakkına (yaşlarına uygun asgari ücretin en az %30’u) sahip değillerdir. İşyerinin ücret ödemeyi tercih etmesi durumunda ise stajyerin alacağı ücretten Gelir Vergisi ve Damga Vergisi kesilmesi gerekir.
- 3308 Sayılı Kanun’a göre, meslek lisesi öğrencileri ile zorunlu staj kapsamında olan veya staj yapması üniversite tarafından uygun görülen yükseköğretim kurumlarına kayıtlı öğrenciler için staj süresine ait sigorta primleri okulları tarafından ödenir. Yani, işveren için prim ödeme yükümlülüğü yoktur. Diğer taraftan, üniversite eğitimleri sırasında staj gören öğrencilerden kayıtlı oldukları eğitim kurumunda zorunlu staj şartı bulunanların yanı sıra, okul tarafından staj yapması uygun görülen öğrenciler de staja başladıkları tarih itibarıyla sigortalı sayılıyorlar ve sigorta primleri yine okulları tarafından yatırılıyor.
- 3308 sayılı Kanuna göre aday çırak, çırak ve stajyer olarak çalışanların sigortalı işe giriş bildirgesini ilgili eğitim kurumları staja veya mesleki eğitime başladıkları tarihten önce Sosyal Güvenlik Kurumun vermeleri gerekir. Aynı şekilde bunların çalışmaları sona erdiğinde yani işten ayrıldıklarında sigortalı işten ayrılış bildirgeleri de ilgili eğitim kurumu tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna verilir.
- Stajyerler adına sadece iş kazaları ve meslek hastalıkları (%1) ile hastalık sigortaları (%5) hükümleri uygulanır. SGK işe giriş bildirgeleri de kayıtlı oldukları eğitim ve öğretim kurumu tarafından yapıldığından, ücretleri staj yaptıkları işyerleri tarafından ödenirken, sigorta primleri ise okulları tarafından yatırılmaktadır.
NOT: Kişi ister zorunlu ister gönüllü olarak çalışsın sigortalı gösterilmek zorundadır.
Stajyer Ücretine Devlet Katkısı
- 6764 sayılı Kanun ile staj yapan öğrencilerin ücretleri için devlet katkısı yapılması yönünde bir düzenleme getirilmiştir. Söz konusu destek kapsamında, mesleki eğitim gören veya stajyer öğrencilere ödenebilecek en az ücretin 20’den az çalışanı olan işletmeler için üçte ikisi, 20 ve üzerinde çalışanı olan işletmeler için üçte biri 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu 53. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinin (h) alt bendi için ayrılan İşsizlik Sigortası Fonundan, devlet katkısı olarak ödeniyor.
Stajyerlerin SGK Giriş ve Çıkış Bildirim Kodları
- 6764 sayılı kanun kapsamında meslek ve teknik öğrenim gören stajyerlerin meslek hastalığı ya da iş kazası geçirmelerine karşı yapılması gerekli bir bildirimdir. Sigortalı olarak işe girecek olan stajyerlerin işe giriş bildirgesinde 07-Çırak ya da 19-stajyer kodları kullanılmaktadır.
- Stajyerlerin işten ayrılış bildirgesi düzenlenirken işten çıkış kodu genellikle 05-Belirli Sözleşmenin Sona Ermesi 18-İşin Sona Ermesi ve 22-Diğer Nedenler olmak üzere üç farklı kod kullanılır.
Staj Sürelerinin Emekliliğe Etkisi
- Yasal düzenlemeler gereği zorunlu staj döneminde Kısa Vadeli Sigorta Kolları olarak adlandırılan İş Kazası, Meslek Hastalığı ve Hastalık Sigortası Primi ödenmektedir. Bu sigorta staj yapan öğrenciye yalnızca iş kazası ve meslek hastalığına karşı koruma sağlamaktadır. Fakat emeklilik hesaplamalarında Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortası Primini kapsayan Uzun Vadeli Sigorta Kolları dikkate alındığından sigorta başlangıç tarihi olarak kabul edilmemektedir.
NOT: 2020 yılında staj yapan öğrencilere aylık 631 liradan az ücret verilemeyecektir. Ücrete devlet katkısı tutarı 20’den az personel çalıştıran işletmeler için 420,70 lira, 20 ve üzerinde personel çalıştıran işletmeler için 210,40 lira olarak uygulanacaktır.
