ÇARTİZM NEDİR?

Çartizm, 1838’den 1850’ye kadar İngiltere’de var olan siyasal reform taleplerinde bulunan bir işçi sınıfı hareketidir. Bu hareket, tarihsel öneme sahip olup, adını 1838’de yayınlanan altı maddelik People’s Charter bildirgesinden almaktadır. Çartistlerin temel talepleri arasında 21 yaş üstündeki her erkeğin oy verme hakkı, gizli oylama, parlamento üyeliğinde eşitlik gibi demokratik haklar bulunmaktadır. Çartizm Hareketi, anayasal sınırlar içinde ve meşru temellere dayanarak eylemlerini gerçekleştirmiştir.

Çartizm Hareketi Hangi Konuları İçeriyor?

Çartizm Hareketi, 1838’den 1850’ye kadar İngiltere’de var olan siyasal reform taleplerinde bulunan işçi sınıfı hareketidir. Bu hareket, temel olarak genel ve gizli oy hakkı, milletvekillerine ücret verilmesi, kooperatiflerin desteklenmesi gibi konuları ele almıştır. İşçi sınıfının demokratik haklarını savunan Çartistler, 21 yaş üstündeki her erkeğin oy verme hakkı, gizli oylama, parlamento üyeliğinde eşitlik gibi taleplerde bulunmuşlardır. Ayrıca, Çartizm hareketi, toplumsal ekonomik model olarak kooperatiflere dayanmış ve işçi sınıfının siyasal taleplerini öne çıkarmıştır.

Çartizm Hareketi Hangi Ülkelerde Yaşanmıştır?

Çartizm Hareketi, 1838’den 1850’ye kadar İngiltere’de oluşmuş ve gelişmiştir. Hareket, İngiltere’de işçi sınıfının siyasal reform talepleri etrafında şekillenmiştir.Çartizm, İngiltere’nin bazı kolonilerinde de etkili olmuştur. Örneğin, Avustralya’ya sürgün edilen Çartist liderler, burada fikirlerini yaymaya başlamışlardır. 1854 yılında Avustralya Ballarat’da altın madencileri, Çartist taleplerle Eureka Stockade adlı isyanı başlatmışlardır. 

Ayrıca, 1920’den sonra Afrika kolonilerinde de zaman zaman Çartist talepler (kolonyal Çartizm) gündeme gelmiştir.Ancord, Çartizm Hareketi’nin esas olarak İngiltere’de ortaya çıktığı ve geliştiği, diğer ülkelerdeki etkilerinin daha sınırlı kaldığı söylenebilir.

Çartizm Neden Önemlidir?

Çartizm Hareketi’nin tarihsel önemi şu noktalarda öne çıkmaktadır:

1. İşçi sınıfının ilk kez bağımsız siyasal talepler etrafında bir araya gelmesini ifade etmesi: Çartizm, işçi sınıfının ilk kez bir sınıf olarak demokratik haklar için mücadele etmesini sağlamıştır.
2. Geniş kitlesel eylemlere öncülük etmesi: Hareket, 1848’de Avam Kamarası’na sunulan dilekçe etrafında büyük kitlesel eylemler gerçekleştirmiştir.
3. Demokratik haklar talebini öne çıkarması: Çartizm, genel oy hakkı, gizli oylama, parlamento üyeliğinde eşitlik gibi demokratik talepleri gündeme getirmiştir.
4. Sanayi Devrimi’nin yarattığı toplumsal sorunlara işaret etmesi: Hareket, Sanayi Devrimi ile ortaya çıkan yoksullaşma, kötü çalışma koşulları gibi toplumsal bozulmalara karşı mücadele etmiştir.
5. Sonraki işçi hareketlerine öncülük etmesi: Çartizm, 20. yüzyıl başlarındaki İşçi Partisi ve sendikacılık hareketlerinin temellerini atmıştır.

Sonuç olarak, Çartizm Hareketi, işçi sınıfının siyasal örgütlenmesinde ve demokratik haklar mücadelesinde tarihsel bir dönüm noktası olmuştur.

Çartizm Hareketin İdeolojik Yapısı Nedir?

Çartizm Hareketi, ideolojik yapısı bakımından türdeşlikten uzak bir yapıya sahiptir. Hareket, farklı fikirleri savunan çeşitli gruplar tarafından oluşturulmuştur ve bu nedenle sosyalist bir hareket olmaktan uzaktır. Çartistler, işçi sınıfının siyasal reform talepleri etrafında bir araya gelmiş olup, demokratik haklar için mücadele etmişlerdir. Çartizm, genel oy hakkı, gizli oylama, parlamento üyeliğinde eşitlik gibi demokratik talepleri öne çıkarmıştır. Bu nedenle, Çartizm Hareketi, işçi sınıfının siyasal taleplerini öne çıkaran ve demokratik haklar mücadelesine odaklanan bir hareket olarak nitelendirilmektedir.

Çartizm Hareketi’nin Önemli Liderleri 

Çartizm Hareketi’nin önemli liderleri arasında şu isimler öne çıkmaktadır:

William Lovett: Çartist hareketin önde gelen isimlerinden biri olan Lovett, People’s Charter’ın hazırlanmasında etkili olmuş ve hareketin örgütlenmesinde önemli rol oynamıştır.

Feargus O’Connor: İrlandalı politikacı ve gazeteci olan O’Connor, Çartist hareketin önde gelen liderlerinden biri olarak bilinmektedir. Hareketin popüler liderlerinden biri olan O’Connor, geniş kitlelere hitap eden konuşmalarıyla dikkat çekmiştir.

Henry Hetherington: The Poor Man’s Guardian gazetesinin editörü olan Hetherington, Çartist basının gelişiminde önemli bir rol oynamış ve hareketin fikirlerini yaymada etkili olmuştur.

Bu liderler, Çartizm Hareketi’nin siyasal reform talepleri etrafında örgütlenmesinde ve demokratik haklar mücadelesinde önemli roller üstlenmişlerdir.

Çartizm Hareketi’nin Temel Talepleri

Çartizm Hareketi’nin temel talepleri, 1838’de yayınlanan People’s Charter bildirgesinde altı madde olarak belirtilmiştir. Bu altı madde şunlardır:

1. Genel oy hakkı: 21 yaş üstündeki her erkeğin oy verme hakkı talep edilmiştir.
2. Gizli oylama: Oyların açık değil, gizli bir şekilde verilmesi istenmiştir.
3. Parlamento üyeliğinde eşitlik: Parlamento üyelerinin eşit haklara sahip olması talep edilmiştir.
4. Yıllık parlamento çağrısı: Parlamentonun yılda bir kez toplanması talep edilmiştir.
5. Milletvekillerine ücret verilmesi: Milletvekillerine belirli bir ücret ödenmesi talep edilmiştir.
6. Eşit seçim bölgeleri: Seçim bölgelerinin eşit ve adil olması talep edilmiştir.

Bu altı madde, Çartizm Hareketi’nin demokratik haklar ve siyasal reform taleplerini temsil etmektedir.