Şu an bir taraftan salgın nedeniyle birçok çalışan evden çalışmaya devam etse de bir taraftan da yeni işe alımların olduğunu LinkedIn üyelerinin paylaşımlarından takip ediyorum. İşe alımlara istinaden çoğunlukla herkesin yaşayacağı ilk iş günü stresi ile ilgili İş Kulübü aracılığıyla çok değerli ve ilgili katılımcılara aktardığım önerilerimi sizlerle de paylaşmak isterim. Sizde yorumlarınızı ve kendi deneyimlerinizi paylaşırsanız çok sevinirim…
İlk İş Günü
Zorlu ve heyecanlı bir iş başvuru sürecini ve mülakatlarını başarıyla geçtiniz ve işe kabul edildiniz, öncelikle sizi tebrik ederim. Sizlere ilk iş gününde ne yapmanız/ ne yapmamanız gerektiği ile ilgili kendi deneyimlerimden -hem işveren hemde çalışan olarak- örnekler sunarak önemli birkaç noktadan bahsedeceğim. Her meslek grubunun kendine özgü ilk iş günü deneyimi olmakla birlikte, buradaki öneriler beyaz yaka bir ofis çalışanı üzerinden sunulmaktadır. ( Bu kadar geniş kapsamlı olmasa da stajyerler de bu önerileri dikkate alırsalar, profesyonel hayatlarına daha emin adımlarla başlangıç yapmış olurlar.)
İster ilk işiniz olsun, ister 3’üncü 4’üncü iş yeriniz olsun; ilk gün herkes için stresli ve zordur. Kimseyi tanımamak, nasıl bir ortamda, nasıl bir ekiple çalışacağınızı bilmemek, bu stresi yaratan başlıca soru işaretleridir.
İnternette yer alan birçok makale ve blog yazısı önerilerinde ilk iş gününün bir gece öncesinden de bahsedilir. Klasik olarak erken yatın erken uyuyun, akşamdan kıyafetlerinizi hazırlayın, sabah iyi bir kahvaltı yapın gibi önerilere sizlerde denk gelmişsinizdir ya da geleceksiniz. Ben şahsen bu tür önerilere biraz tereddütlü yaklaşıyorum. Çünkü eğer sabah kahvaltısı yapmaya alışık değilseniz ve kendinizi buna zorlarsanız ilk iş gününde karın ağrısı veya mide spazmı çekebilirsiniz :-). Benim bu konuda önerim kendinizi nasıl daha rahat hissedeceksiniz öyle hazırlanmanız olacaktır. Erken yatmaya çok alışkın değilseniz ve erkenden yatıp uyuyamayıp daha çok strese girecekseniz uykunuz gelince yatın ya da sizi rahatlatacak uğraşlara odaklanın. Bu kısmı daha çok sizlere bırakıyorum……
Sadece kıyafet konusunda öncesinde gerçek bir hazırlık yapılması gerekmektedir. Şık, temiz ve çok abartıya kaçmadan, fazla dikkat çekici olmadan giyiniyor olmanız gerekir. Görüşmeler sırasında; Şirketin kılık kıyafet yönetmeliğini İK yetkilisine sormak da faydalı olacaktır. Mesela Smart Casual -yani rahat ve şık – giyinilen bir şirkete; takım elbise yada döpiyes tarzı bir kıyafetle giderseniz, ilk günden hayli farkedilir olursunuz. Bazı firmaların belli günlerinde serbest kıyafet günü oluyor- genellikle de bu cuma günleri oluyor – o yüzden böyle bir uygulama varsa bunu da öğrenmeniz sizin daha iyi hazırlanmanızı sağlar.
Evet ilk iş günü başlamak üzere ve işe alındığınız şirketin kapısına geldiniz!! Burada, geliş saatinizi saat kaçta işe başlanıyorsa o saate göre ayarlamanız çok önemlidir. Genelde birkaç gün öncesinden, hangi şekilde evden iş yerine gideceksiniz ( yürüme, toplu taşıma veya özel araç) bunun için bir süre denemesi yapılması önerilir. Tabii ki geç kalmamanız birinci kriterdir. Çok erken orada olmanız da size artı puan kazandırmaz.
İlk karşılaşacağınız kişi büyük ihtimalle Güvenlik ya da Resepsiyon görevlisi olacaktır. Kurumsal firmalarda çok büyük bir ihtimalle, sizin işe başlayacağınız ile isim bilgileriniz İK tarafından girişe verilmiş olacaktır. Sizde isim ve soy isminizi belirterek yönlendirme konusunda yardım rica edebilirsiniz. Pozisyonunuz hangi seviye olursa olsun, güvenlik veya resepsiyon görevlisine karşı tavrınız sizin ilk imajınız olabilir. Kötü bir imaj, kaba bir davranış emin olun ki şirketin İK departmanına iletiliyor olacaktır. Siz ilk geldiniz ve girişe bilgi verilmediğini anladınız, o zaman kendinizi daha detaylı tanıtarak İK’ya haber verilmesini ve yine yönlendirme yapılmasını rica edebilirsiniz. Şirkette de sizi muhtemelen İK yetkilisi yada bölüm sorumlusunuz karşılayacaktır.
Önce İnsan Kaynakları Yetkilisi ile kısa bir toplantı yaparak, size daha önce imzalatılmamış ise İş Sözleşmesi ve İş yeri Çalışma Yönetmeliği imzalatılacak, iş tanımınız üzerinden geçilecek ve özlük dosyanızda bulunması gereken diğer evraklar tamamlanacaktır. Mülakatlarda bahsedilen konulardan aklınıza takılanlar var ise onları sorabilirsiniz. Mesela yemek kartı olacak ise ne zaman teslim alınacağını, servis imkanı olacak ise iş çıkışı nasıl kullanacağınızı veya zimmetine verilecek ekipmanların hangileri olduğunu sorabilirsiniz.
Fakat ilk günden sorulmaması gereken sorulardan biri ne zaman maaş zammı alabilirim? sorusudur. Evet, şirketlerin belli dönemlerde her çalışana uyguladıkları enflasyon zammı dönemleri oluyor ama buna ek olarak performansa dayalı maaş artışları da oluyor. O yüzden henüz kendinizi kanıtlamadan, görevinizi tamamen kavrayıp, hakkını vermeye başlamadan bu sorunun sorulması çok sevimli karşılanmayacaktır. Bu sorunun bir üst versiyonu da ‘ne zaman terfi alabilirim?’dir ki; bu tamamen performansa dayalı bir süreç olduğu için en itici sorulardan biridir. Terfi Süreci hakkında bilgi edinebilir, kriterleri öğrenebilir ve bunun için ilk günden çalışmaya başlayabilirsiniz ama sizin ne zaman terfi alacağınız sorusu değil ilk günün ilk ayların bile sorusu olmamalıdır.
İlk gün sizin en önemli göreviniz Gözlemci olmanız olacaktır. Günlük iş akışı içinde herşeyin önünüze hazır ve yazılı olarak gelmesini beklemeyin. Şirketlerin yazılı ve yazılı olmayan uygulamalarını, iş yapış şekillerini ve Şirket kültürlerini en iyi gözlem yaparak öğrenebilir; böylelikle adaptasyon sürecinizi hızlandırabilirsiniz.
En önemli noktalardan biri de cep telefonunuz. Sessizde olmasına dikkat edin. Özelikle ilk gün tebriği için sizi arayanlar olacaktır. Onlara molalarda ya da aksam iş çıkışı dönüş yapın. Sizi tanımaya çalışan ya da işinizi anlatmaya çalışan iş arkadaşlarınız yanında sürekli telefona cevap vermek, tebrikleri kabul etmek hoş karşılanacak bir davranış değildir. Saygısızlık olarak kabul edilir.
İK ile toplantı sonrası, şirket çalışanlarına tanıtılacağınız kısa bir tur düzenlenecektir. Bunun için kendinizi 3-4 cümle ile ifade edebileceğiniz bir konuşma hazırlamanız iyi olacaktır. Herkese en başta Hanım ve Bey olarak hitap edin. Süreç içinde, karşıdan gelecek talebe göre – bana ismimle hitap edebilirsiniz, diyenler olacaktır- hitap şeklinizde değişiklik yapabilirsiniz. Bakar mısın Canım? Abla bu nasıl çalışıyordu? vs. gibi hitapları uzun bir süre kullanmayın.
Tekrar tanışma turuna geri dönersek; bu tanışmalarda ve gün içindeki diğer konuşmalarda; çekingen davranmayın ama aşırı davranışlardan da kaçının. Mutlaka kibar ve profesyonel konuşun. Daha önce başka bir işten ayrıldıysanız bunun nedeni ilk günden mutlaka sorulacaktır. Eski yöneticinizi ve iş yerinizi sakın kötülemeyin ve şikayet etmeyin. Samimi olmak adına ne kadar kötü bir tecrübe edinmiş olursanız olun bundan kesinlikle bahsetmeyin.
Tanıştırma turu sonrasında artık masanıza geldiniz; bilgisayar ve e-mail adresinizin hazırlanması bazı şirketlerde ilk iş gününde ayarlandığı için biraz zaman alabilir. Bazı firmalarda bu 1 hafta öncesinden de ayarlanmış olabilir. Bu süreçte çalışmaya ve öğrenmeye hevesli davranın, boş boş oturmak ve size bir iş verilmesini beklemek yerine görev tanımınız ile ilgili belge ve dosya incelemeyi talep edebilirsiniz. İlk günden sizden iş yapmanız da istenebilir. Burada amaç, sizin daha ilk günden dahiyane bir fikir bulmanız ya da şirketi kurtarmanız değil; iş yapma stilinizi ve inisiyatif alma becerinizi görmek olacaktır. Şirket içi bir toplantıya katılırsanız öncelikle iyi bir dinleyici olmaya özen gösterin; fikirlerin nasıl paylaşıldığına, kararların nasıl alındığına dikkat edin.
Birim sorumlusu ya da ekip arkadaşınız tarafından iş ile ilgili bilgi verilirken, aktarım yapılırken < eski işyerimde biz böyle yapardık, ben böyle öğrenmedim> cümleler kullanmayın ki size iş hakkında bilgi veren ve öğreten kişi üstünde de ilk günden negatif bir izlenim bırakmayın. Tecrübe paylaşımı ve benchmark (karşılaştırma) yapmak ayrı, kendini üstün göstermek yada değişimlere kapalı olmak farklı bir şeydir. Size yeni işiniz ile ilgili bilgiler verilirken not alın, sorular sorun. Bu sizin hakkınızda ilgili, çalışkan ve işine saygılı bir çalışan imajı yaratır. Not almazsanız aynı konuyu sonraki günlerde 2-3 kez anlattırmak hoş bir durum olmayacaktır.
İlk gün işten çıkarken (tabii ki tam saatinde asla erken değil- erken çıkanlar oluyor olsa bile), yöneticinize bilgi verin, size söylemek istediği bir şey olup olmadığını sorun. Ayrıca ekip arkadaşlarınıza da çıktığınızı, yardımcı olabileceğiniz bir konu olup olmadığını sorun. CV’nizde mutlaka özellikleriniz arasında < takım çalışmasına yatkındır > ifadesini kullanıyor olacaksınız. İşte tavır ve davranışlarınız ile bunları göstermeniz gerekecektir. Bu işe girerken CV’niz etkili olmuştur ama karakteriniz ve yetkinlikleriniz CV’den ibaret değildir. Bunları davranışlarınızla, iş disiplininizle gösterecek olan da sizlersiniz.
Bir de ilk iş günü kabuslarından biri olan öğle yemeği konusu var. Yemekhane olan bir iş yeri ise ve eğer öğle saatine kadar başarılı iletişim kurduğunuz çalışma arkadaşlarınız var ise size birlikte gitmeyi teklif edeceklerdir ya da birim olarak hep birlikte çıkacağınız bir yemek organize edilmiş olabilir ama bu şekilde olmazsa bile çekinmeyin, siz sorun. Nerede ve nasıl yemek yiyebilirim; size katılabilir miyim? diye. Öğle yemekleri; çalışanların birbiri hakkında daha çok bilgi edindiği, daha özel konuları paylaştığı, sosyalleşmenin daha yoğun yaşandığı zamanlardır. Bu zamanlarda da özellikle ilk günlerde politik tartışmalara girmekten kaçının, kendinizi üstün gösterecek ifadeler kullanmayın, kibar ve saygılı davranmayı unutmayın.
Sonuç olarak; ilk iş gününüz ne kadar stresli geçerse geçsin, sonraki günlerin böyle geçmeyeceğinden emin olabilirsiniz. Çünkü günler geçtikçe hem siz Şirketi ve çalışma arkadaşlarınızı hem de onlar sizi daha yakından tanımaya başlayacaklardır.
Sizin bu işe ihtiyacınız olduğu gibi, unutmayın Şirketin de size ihtiyacı var ki bu işe alındınız. O yüzden azminizle, profesyonel duruşunuzla ve kazanmış olduğunuz tecrübelerle bu yeni iş yerinde kariyer basamaklarını tırmanmaya devam edebilirsiniz.
Özge Demir
İnsan Kaynakları Uzmanı
