Herkes İçin Psikoloji serimizin ikinci içeriğine hoş geldiniz! Bu serinin amacı, Psikoloji biliminin temel konularını ele alıp, kısaca açıklamaya çalışmaktır. Elde edilen bilgiler, üstüne biraz mizah serpiştirilip bilimsel gerçeklik eşliğinde önünüze sunulacaktır.
İçindekiler
Proaktiflik Nedir?
Bireyin ve çevresinin anlamlı ve etkileşimli değişmesi ve bu değişimden bireyin ve çevresinin olumlu olarak etkileşmesi anlamına gelen proaktivite kavramı, özellikle endüstri sektörü tarafından benimsenir. Proaktif kişilik özelliği ve proaktif davranışa uyumlu davranışlar geliştirebilme unsurlarından oluşur. Problem oluşmadan önce mevcut durumu kontrol edebilme ve uygun hamleyi yapabilme becerileri proaktif kişiliği oluşturur.
Proaktif Kişilik Özellikleri Nedir?
Kişilik, kalıplaşmış davranış örüntüleri olarak tanımlanır. Kişiliğin oluşmasında hem çevresel hem genetik birçok faktör rol oynar. Proaktif kişilik özellikleri dediğimizde ise , risk analizi yapabilme, olayları etkileyen yönünde adım atma, şikayet etme yerine harekete geçip çözüm yaratmaya çalışma, olumsuz çevre koşullarından bağımsız hareket edebilme, sorumluluk sahibi olabilme …. gibi özellikleri sıralayabiliriz.
Proaktiflik ve Psikoloji İlişkisi Nedir?
Bu seride Psikoloji biliminin çeşitli alt dalları olduğuna sık sık değineceğiz. Proaktiflik kavramı da, bu serinin ilk yazısında ele aldığımız Endüstri ve Örgüt Psikolojisinde sık karşımıza çıkan bir kavramdır. Liderlik, psikolojide Endüstri ve Örgüt Psikolojisi tarafından incelenir. Proaktif kişilik özellikleri de liderlik özellikleriyle benzerdir. Başarılı bir lider, yeniliğe açık olmalı, analitik düşünebilmeli, mevcut olumsuz koşulların onu yıldırmasına izin vermemelidir. Daha önce de bahsedildiği gibi bu da proaktif kişliğin temelini oluşturmaktadır. Bir diğer Endüstri ve Örgüt Psikolojisi terimi olan görev performansı ve proaktif kişilik arasında bir ilişki olup olmadığı incelenmiştir. Görev performansı kısaca görevsel iş tanımında yer alan temel dönüşümlerin sağlanmasına ve eylemlerin gerçekleştirilmesine ait performans olarak tanımlanabilir. Bir değişim ve dönüşüm sürecinin altını çiziyorum. Bir faaliyet esnasında yapılması gereken temel sorumlulukları ifade eden görev performansı ile proaktiflik arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Yani biri arttıkça diğeri de artmaktadır.
Pozitif Psikoloji, bireyin güçlü yanlarını güçlendirmeyi ve eksiklikler, patolojiler yerine onlara odaklanılması gerektiğini söylemektedir. Kaba tabirle ‘’bardağın dolu tarafını’’ gören psikoloji alt alanı Pozitif Psikoloji, bu kavramın öznel iyi oluşu arttırdığını söylemektedir. Yani öznel düzeyde iyi ve mutlu olabilmek için kişinin geçmişinden memnun olması, şimdiki yaşantısından mutlu olması ve gelecekten umutlu ve iyimser olması gerekmektedir. İyimserlikle ilgili birçok kavram(sevgi, cesaret, affetme, sebat etme…) proaktif özellikleriyle paraleldir. Proaktif kişilik yapısı yüksek benlik saygısına da işarettir bu da kişinin yaşantısal işlevselliğini arttırmaktadır.
Nasıl proaktif kişiliğe sahip olabilirim?
Kişilik yapısı ve değişimi Kişilik Psikolojisinin uzun yıllardır araştırma konusu olmuştur. Bu yüzden bu kişilik yapısına sahip olmak demek ne kadar doğru olur emin değilim. Ama zaman zaman proaktivite kavramını düşünüp nasıl daha proaktif olabileceğinizi düşünebilirsiniz. Bunun için ilk aşama ne zaman nasıl davrandığınızı, farklı pozisyonlarda(gönüllü çalışmalar ya da iş yerinizle ilgili çalışmalar olabilir) gözlemlemek olabilir. Proaktif davranış sizin hayatınıza nasıl oturtulabilir? Proaktivite sizin için nedir? Hangi durumda daha proaktif davranmanız gerekiyordu? Ne olsa daha proaktife yakın davranabilirsiniz? Bunları düşünebilirsiniz. Not almak, gözlemlerinizi bir arada tutmak için kullanılan bir yöntemdir.
Bir sonraki serimizde görüşmek üzere!
