Psikolojik olarak yara aldığımız, kaybolduğumuz ve oradan nasıl çıkacağımızı düşündüğümüz zamanlar vardır. Bu zamanlarda kaybolmuş bir benlik ve travmatize olan bir birey karşı karşıyadır. Olduğumuz kişi ile dönüştüğümüz kişi aynı doğrultudayken o eski kişi her zaman yara verici veya daha iyi, daha mutlu gözükür bizlere. Bize psikolojik olarak her tetiklendiğimiz durumda göz kırpan o kişi, her zaman ulaşılmaz olur. Bundandır eskiye özlem, eskiye merak. Lakin aslında o dönemde de bir önce ki eskiye dayalı bir özlem yatar ne yazık ki. Bu durumla öncelikle anlaşılması gereken durum ne geçmiş için pişmanlık, keşkeler, özlem ne de geleceğe dair bir endişe yer etmemeli içimizde. An deyip geçmemekte elbette yarar var an dediğimiz şey “Anda kalmak” durumu sanıldığından çok daha kıymetli ve özeldir çünkü kişi anda kaldığında yaşadığının hala nefes aldığının farkına varır. Tahmin edersiniz ki yaşam varsa umut da vardır. An bizim için kıymetlidir, özeldir. Anda kalmak bizleri korur. Psikolojik sorunlara karşıda kendimizin yarattığı yıkımlara karşıda.
Psikoloji geniş bir deryadır, kişiden kişiye yaklaşımların ve yöntemlerin değiştiği ve kişiye özel mucizevi bir daldır. İnsanı konu alan psikolojik olarak ona yol arkadaşlığı eden bir sürü kişiden oluşan mesleğe gönüllerini vermiş psikiyatristlerimiz ve psikologlarımızla beraber ve çok kıymetli danışanlarla uzun soluklu güzel bir yolculuk dönemi olarak adlandıracağımız bu konu elbette ki insanın psikolojik olarak kötü olduğu zaman başvurduğu tek nokta değildir. Bazen hayat kalitemizi daha çok arttırmak isterken bazen de yaşadığımız sorunlar doğrultusunda psikolojik kötü hissettiğimiz veya yanlış giden şeyler olduğunu anladığımız o zamanlarda psikolojik desteğin kapısını çalarız. Psikolojik olarak kötü olduğumuzu peki nasıl olurda anlayabiliriz?
Psikolojimin bozuk olduğunu nasıl anlayabilirim?
Soru çok geniş kapsamlı olsa da psikolojik uyumun 4 ana ölçütü olduğunu kıymetli Profesör Doktor Nevzat Tarhan açıklamada bulunmuştur.
- Kendisiyle Barışık olma
- Yakın çevre(aileyle) barışık olma
- Sosyal çevre ile barışık olma
- Meslek hayatında ki barışıklık olma
Nevzat Tarhan psikolojinin bozuk olduğunu anlamada bu dört ölçütün kıymetli olduğunu belirtmiştir. Peki bu durumu nasıl incelemeliyiz?
Kısaca bu dört alanda uyum varsa psikolojik sağlığı yerinde olduğunu kavram olarak da “psikolojik sağlamlık” şeklinde adlandırılabilmektedir. Şayet birinde uyumlu diğerinde de uyumsuzluk durumu yaşanıyorsa kişi kendini iyi hissetse bile er ya da geç bir takım psikolojik sorunların yaşanacağını muhtemel gözüyle bakmaktadır. Akabinde de psikolojik sağlık illa ki şuan için değildir şuan iyi olsanız bile gelecekle ilgili bir kavram olduğu belirtilmiştir. Bu durum gelecekte vereceğimiz kararlar yani toplam psikolojik sağlığın önemli olduğu hayatın sonunun kastedildiği ve gelecekle ilgili durum olduğunu belirtmişlerdir.
Kendiyle barışık olma psikolojisi, bireyin kendi kişiliği, duyguları, düşünceleri ve davranışlarıyla uyumlu bir şekilde yaşaması ve kabul etmesidir. Bu durum, içsel bir denge ve huzur hissi sağlar ve kişinin kendini tam olarak kabul etmesine, kendine güvenmesine ve kendi değerlerine uygun bir yaşam sürmesine olanak tanımaktadır.
Kendiyle barışık olmak, kendini eleştirmek yerine kabul etmek, kendi eksikliklerini ve hatalarını görmekle birlikte bunları olumlu bir şekilde yönetmek anlamına gelir. Bu durum, mükemmeliyetçilikten uzaklaşma, kendini olduğu gibi sevme ve kendine yönelik içsel eleştirileri azaltma ile ilgilidir. Ayrıca, geçmişteki hatalar veya hayal kırıklıkları üzerinde aşırı derecede takılı kalmak yerine, şimdiye ve geleceğe odaklanmak da kendiyle barışık olmanın bir parçasıdır.
Psikolojik olarak sağlıklı olan birey kendiyle barışık olan biri, kendine dürüst olur, kendi ihtiyaçlarını ve sınırlarını bilir ve bu doğrultuda yaşar. Bu durum, dış etkenlerin veya diğerlerinin beklentilerinin baskısı altında olmama kabiliyetiyle de alakalıdır. Kendiyle barışık olma, iç huzurun ve mutluluğun temel kaynağı olabilir ve yaşam kalitesini önemli ölçüde artırabilir.
Yakın çevre ile barışık olma durumu psikolojik sağlamlık da önemli olan bir parçadır ve genellikle aile üyeleriyle olan ilişkilerde sağlanan bir uyum ve huzur durumunu ifade eder. Bu durum, aile üyeleri arasında sevgi, saygı, anlayış ve iletişimde bir dengenin bulunmasıyla karakterizedir.
Yakın çevreyle barışık olma durumu, aile üyelerinin birbirlerini kabul etmeleri, duygusal ihtiyaçlarına ve sınırlarına saygı göstermeleri ve karşılıklı olarak destek olmaları anlamına gelir. Bu durum, çatışma ve tartışma yerine uzlaşma ve çözüm odaklı iletişimi teşvik eder. Ayrıca, aile üyelerinin birbirlerinin başarılarını kutlaması ve zor zamanlarda birbirlerine destek olması da yakın çevreyle barışık olma durumunun bir göstergesidir.
Yakın çevreyle barışık olmak, aile içinde sağlıklı ilişkilerin gelişmesine ve aile üyelerinin psikolojik ve duygusal refahını artırmasına katkıda bulunur. Bu durum aynı zamanda bireylerin dış dünyayla olan ilişkilerini de etkileyebilir, çünkü aile içindeki ilişkiler genellikle diğer sosyal ilişkiler üzerinde bir etkiye sahip olduğu bilinmektedir. Bu nedenle, yakın çevreyle barışık olma durumu, genel refah ve mutluluğun önemli bir maddesi olarak kabul edilir.
Psikolojik destek almak, zihinsel sağlığı iyileştirmek, duygusal zorluklarla başa çıkmak veya kişisel gelişim üzerinde çalışmak isteyen bireyler için önemli bir karar olmakla beraber psikolojik destek alma sürecinde aşağıda belirtilen adımların izlenmesi önemlidir.
İhtiyaçları Belirleme: İlk adım, kişinin hangi konularda destek aradığına karar vermesiyle başlar. Stres, endişe, depresyon, ilişki sorunları, yas, travma sonrası stres bozukluğu gibi konular, psikolojik destek için sıkça başvurulan alanlardan bazıları olmakla beraber bu duruma illa ki ad koymanız gerekmez sizlerin belirlediği her şey birer neden olabilir.
Uygun Destek Türünü Seçme: Psikolojik destek almanın farklı yolları bulunmaktadır örneğin bunların arasında psikoterapi, danışmanlık, grup terapisi, online terapi, destek grupları gibi seçenekler bulunur çoğunluk bilmese de etkili olan psikolojik destek seçenekleri arasında yer almaktadır. Birey, ihtiyaçlarına en uygun yolu ve destek türünü seçebilir ve bu doğrultuda ilerleyebilmektedir.
Uygun Bir Profesyonel Bulma: Destek almak isteyen birey, uygun bir psikolog, psikiyatrist veya danışman bulmak için araştırma yapabilmektedir. Kitle iletişim araçlarının da sıklıkla kullanıldığı bu zamanda bunlara ulaşmak çok daha kolaydır. İnternet üzerindeki değerlendirmelere göz gezdirmek, öneriler almak veya bir aile hekimi veya klinikten referans istemek gibi yöntemlerle uygun bir profesyoneli bulabilirsiniz.
Randevu Alma ve Görüşme: Uygun bir profesyonel bulduktan sonra, randevu alarak bir görüşme planlanabilir. Bu görüşme sırasında kişi, kendini rahat hissettiği bir ortamda duygusal durumunu ve ihtiyaçlarını açıkça ifade edebilir. Elbette ilk seçimde enerjinizin uyuştuğu kişiyi bulamayabilirsiniz bunun bir süreç olduğunu ön plana atmalıyız.
Tedavi Sürecine Başlama: Psikolog veya terapistle yapılan ilk görüşme genellikle kişinin ihtiyaçlarını değerlendirmek ve bir tedavi planı oluşturmak amacıyla yapılır. Akabinde gerekli testler neticesinde doktor bir takım yargılara varır ve size uygun olan yöntemi seçerek işe başlarlar. Daha çok tanışma ile geçen bu süreç sonralarında daha detaylı bir sürece doğru gider. Tedavi süreci, bireysel terapi, grup terapisi, veya başka bir terapi türüne göre değişiklik gösterebilir.
Süreci Sürdürme: Psikolojik destek almak, sadece bir seansta değil, düzenli olarak belirlenen zaman aralıklarında süre gelen bir süreçtir. Tedavi sürecine düzenli olarak katılarak, terapi seanslarında öğrenilen teknikleri günlük yaşama entegre etmek önemlidir.
Açık Olma ve İşbirliği: Psikolog veya terapistle olan ilişkide açık olmak ve işbirliği içinde çalışmak çok önemlidir. Kişi, duygularını ve düşüncelerini rahatça ifade etmeli ve terapistin önerilerini ve yönergelerini dikkate almalıdır.
Psikolojik destek almak, zorlayıcı bir süreç olabilir ancak psikolojik sağlamlık ve duygusal sağlık için oldukça etkilidir. Bu süreçte sabırlı olmak ve kendinize zaman ayırmak çok önemlidir. Bu yazı da fikirlerinde etkilendiğim sayın Prof. Dr. Nevzat Tarhan’ın fikirlerine yer vermekte olup aşağıda ki linkten konu hakkında detaylı bilgilere ulaşabilirsiniz. Sağlıklı günler dilerim.
Seniha Sudenaz ERTEN
