ÖGDİ İNSAN KAYNAKLARI KURUCUSU ALİ AKKAYA İLE RÖPORTAJ
Merhaba Ali Bey biraz kendinizden bahseder misiniz?
Merhaba ben Ali Akkaya. Kendimi çok çok uzun anlatmamakla beraber insan kaynakları profesyoneli olarak çalışan ve iletişim danışmanı/eğitmeni olarak eğitimler veren, 25 üzerinde STK’larda projeler yürütmüş veya yürütmeye devam eden bir kişiyim. Son dönemde adımın en çok zikredildiği yer birçok projeyi ürettiğim ve ekip arkadaşlarımın tabiri ile kurucusu olduğum, kendi atıfım ile çaycısıyım dediğim ÖGDİ İK topluluğudur. ÖGDİ İK’da çaycı tabirini sevme nedenim ise çay, sohbete muhabbet katar derler. Bizim de gönül verdiğimiz faaliyetlerde kuşkusuz en fazla ihtiyacımız muhabbettir. Bu sebeple de seviyorum diyebilirim.
Günümüzdeki iş hayatında gelişen iletişimden memnun musunuz?
Aslında burada odak noktası verileri incelediğimizde şahsım olarak memnuniyetten ziyade genel olarak günlük iş hayatında yüksek oranlarda iletişim kazaları olduğu görülmektedir. Örneğin iş arkadaşımız bizden bir mail isterken zaman zaman mailin içeriğindeki detay istenilecek bir şey var mı? Diye sormadığımızda, varsayımlar yaparak cevap verdiğimizde kısmi kayıplara yol açabiliyor. Ve bundan kaynaklı da sağlıklı bir iletişim gelişmemektedir.
Sizin de ifade ettiğiniz gibi iş hayatında iletişim kazalarının yüksek oranda olmasına istinaden kazaları minimize etmede, yeni iş hayatına başlayacak arkadaşlara nasıl bir öneri sunarsınız?
Burada arkadaşlara sahada işe ilk adım eğitim programlarında paylaşım yaptığım ‘VAY’ tekniğini naçizane anımsatmak isterim. Peki ‘VAY’ kavramını açacak olursak:
Varsayma: Bir olay akışında verilen görevleri tamamlama durumunda dahi yanlış yaptığımızı gözlemlemekteyiz. Tabi bu gözlemleri ilgili şekilde analiz ettiğimizde “ama ben böyle olması gerektiğini düşünmüştüm” olarak birçok defa telaffuz ederken duyar gibiyim. Çünkü yeni başlayan arkadaşlar soru sormanın ,kendilerini zayıf görülebilme yanılgısına düşmektedir.
Anlattır: Varsaymayı bıraktığımızda soruların gücünü kullanarak anlattır kavramı ile etkin dinlemeyi ortaya çıkarmayı sağlayabiliriz. Etkin dinleme ve anlama yönünde La Edri’nin:”Anlamak için dinlemiyoruz , cevap vermek için dinliyoruz.” Bu sözden de anlaşılacağı üzere iş hayatında anlattırıp anlamaya odaklanıp varsaymadan uzaklaşmak iletişim kazalarını minimilize indirmeyi hedeflemektedir.
Yürüt: Bu kavram ile ilk kavram ile bizden istenilen iletişimde anlayarak tabiri caizse etkileşimin amacına giden yola yönelik planlama yaparak aksiyon alabilir, harekete geçebiliriz.
İş hayatına başlayacak arkadaşlara önerdiğiniz bu VAY Tekniği mevcut iş hayatına devam eden kişilere de katma değer sağlar mı? Bu hususta bir senaryo örneği verebilir misiniz?
Tabi ki katma değer sağladığını bu alanda verdiğimiz eğitimlerden aldığımız geribildirimlere dayanarak söylemekteyim. Bununla ilgili şöyle bir senaryo sunabiliriz isimleri değiştirerek:
Ali Bey: Merhaba Batuhan Bey, öncelikle aramıza hoş geldiniz. Bana kartınızın fotoğrafını, bilgileri işlemek için paylaşım yapar mısınız?
Batuhan Bey: Tabi Ali Bey, T.C. Kimlik kartımı hemen paylaşım yapıyorum.
Ali Bey: Öncelikle paylaşacağınız için teşekkürler Batuhan Bey. Lakin üzülerek belirtmek isterim ki ben personel kartınızı istemiştim.
Batuhan Bey: Öncellikle Ali Bey, o şekilde belirtmediğiniz için bir yanlış anlama durumu gerçekleşti. Revize ederek paylaşım yapıyorum.
Ali Bey: Paylaşım için teşekkür ederim Batuhan Bey, bu haftaki ilk ödev olarak VAY Tekniğini araştırarak Cuma’ya kadar sunum yapmanızı rica ederim.
Senaryomuzda görüldüğü gibi her iki tarafında ilk etapta varsayım yaparak iletişime başlamış olması ve gerçekleşen iletişim kazasında suçlu aranması gibi durumları fark ederek daha büyük problemlere neden olabileceğinin bilincinde olarak VAY Tekniğinin süreçte kullanılması durumunda beklenen iletişim:
Ali Bey: Merhaba Batuhan Bey, öncelikle aramıza hoş geldiniz. Bana kartınızın fotoğrafını, bilgileri işlemek için paylaşım yapar mısınız?
Batuhan Bey: Merhaba Ali Bey , teşekkür ederim. Kart olarak T.C. Kimlik kartımı mı paylaşım yapayım?
Ali Bey: Kusura bakmayın Batuhan Bey, öncelikle tam olarak belirtmediğim için özür dileyerek personel kimlik kartınızdaki bilgileri sisteme işleyebilmek için talep ediyorum?
Batuhan Bey: Estağfurullah Ali Bey, hemen mail olarak personel kimlik kartımı sizlere ekte paylaşım yapıyorum.
Ali Bey: Teşekkürler Batuhan Bey,
Burada da görüldüğü üzere VAY Tekniği ile iletişim kazasının önüne geçerek Batuhan Bey süreci yürütmüş ve iletişim kazası ile meydana gelecek sorunların önüne geçmiş bulunmaktadır. Yani nükteli bir tabirle VAY Tekniğini kullanmadığımız vakit “Vay Canına ne yaptım ben?” gibi nükteli bir ifade de bulunabiliriz diyerek güçlü iletişim trenine yani “GİT” i yaşam vizyonumuza dahil edebiliriz.
Peki VAY Tekniğinin yanı sıra kah iş arkadaşlarımız kah da yönetici veya işveren açısından baktığımızda rekabetçi iş yaşamında işletmelerde mobbing‘i dikkate alarak minimilize etmek için başka bir teknik veya yöntem öneriniz var mıdır?
Pek tabi burada sizlere eğitimlerde bahsetmiş olduğum KÖH Yolcusu olmayı önermekteyim. KÖH’ü açıklayacak olursak:
Kabul Et: Bir olay veya durumlarda kendi eksik yönlerimizin analizini yaparak kabul etmeliyiz.
Özür Dile: Eksiklerimizin farkındalığını anlatarak bu noktalardan dolayı kabul ettiğimizi belirterek özür dilemeliyiz .
Hareket’e Geç: Özür dilemeye vesile olan durumlara çözümler üreterek aksiyon planı almak veya geribildirimler ile birlikte ikili iletişimlerimizde haklı- haksız aramak yerine çözüm odaklı olduğumuzu karşı tarafa hissettirmek avantajı ile karar almayı sağlarız.
Açıkladığımız KÖH ile aslında bazen yöneticimiz veya iş arkadaşımızın belki de farkında olmadığı, iyiliğinizi düşündüğünü varsaydığı olaylar bizde mobbing etkisi oluşturabileceğini düşünebiliriz. Bu da iletişimde verimsizlik oluşturmaktadır. Ayrıca mobbing olarak yöneticimize gidemeyeceğimizin farkında olduğumuz için KÖH Yolcusu olarak yöneticimizin veya ekip arkadaşımızın bize yaptığı mobbing’i suçlusun diyerek değil verilerle olay ve durum bazlı geribildirim almayı ve vermeyi sağlayarak indirgemiş oluruz.
KÖH hakkında senaryo örneği sunar mısınız?
O halde verilen görevleri sürekli yanlış yaptığımız hususunda bize baskı yapan ve yetersiz çalışma performansımızı her defasında haykıran, olumsuz giden her şeyi ekipte bize yorumlayan bir yöneticimiz olduğunu düşünelim. Burada en son şöyle bir durum olduğunu ve KÖH Yolcusu olmanın etkisini tasvir edelim:
Gaye Hanım: Kübra hanım hep bir şeyleri eksik yapıyorsun. Şimdi de paylaştığınız dosyalarda satış verilerinin eksik olduğunu ve oradaki oranların tüm raporu yeniden yazacağımızı biliyorsun. Peki neden böyle her seferinde beceremiyorsun?
Kübra Hanım: Gaye hanım öncelikle raporun haftalık faaliyet olarak varsayım yaptığım ve iadeleri baz alarak eklemediğimi belirtmek isterim. Tabi ki burada varsayım yapmak yerine size sormam gerektiğini ve verilen görevi net olarak anlamadan hareket etmemem gerektiğini kabul ediyorum. Ve KÖH Yolcusu olmadan öncede aynı şekilde geliştirmem gereken yönler olduğunu bu olay ile farkında varmış oldum. Bu noktalardaki güçlü varsayım çalışmalarımdan dolayı özür dilerim. Bundan sonraki çalışmalarda görevlerimi net olarak anlamadan hareket etmeyeceğimi temenni ederim. Tabi temenni ederken sizlerden de bir hususta desteğinizi rica ederim.
Gaye Hanım: Tabi memnuniyetle nedir?
Kübra Hanım: Kendimi geliştirmem gereken yönlerde şikayet ettiğiniz ve bu yönler haricinde geliştirmem gereken yönlerde önerinize ihtiyacım var. Bu noktada geribildirimlerinizi bekliyorum.
Gaye Hanım: Pekala düşündüğümde …
Aslında bu senaryoda her iki kişi de ortak paydaya gelirken KÖH Yolcusu olduğunda ne değişebileceğinin farkındalığını kazandık. Bunun yanı sıra mobbing veya baskı kurmaya çalışan her kim olursa olsun GÜÇLÜ İLETİŞİM TRENİNE bindirerek nelerin değişebileceğine odaklandık diyelim..
O halde iş yaşamında senaryolar ve teknikler ile öneriler sunduğunuz bu güçlü iletişim treninin yönünü Z Kuşağı değiştirdi mi? Değiştirdi ise nasıl değiştirdi?
Elbette Z Kuşağı kültürel anlamda itaat ağırlıklı bir iletişime sahip olmaktan çıkarak bireysel değer odaklı iletişimin önemini arttırmış bulunmaktadır. Bundan kaynaklı da iş hayatında değer odaklı iletişimin hayatımızda öncelik olarak almanın zorunluluğunu yaşamış bulunmaktayız. Hani derler ya, “değişim şart!” İşte bu minvalde gençlere yaklaşımımızın değişmesi gerektiği netlik kazandı.
İş hayatında deneyimi olan kişilerin verilen bazı görevlerde eksiklikleri var mıdır? Varsa bu eksiklikler nelerdir? Ve bu eksiklikler hangi nedenlerden kaynaklanmaktadır?
İlk olarak eksiklikten ziyade gelişmesi veya değişen yaklaşımlara adapte edilmesi gereken yönler mevcut olduğu deneyimli arkadaşlar için kuşkusuz kaçınılmazdır. En temelde gözümüze çarpan kuşak farklılığı göze çarpıyor. Bu farklılık birçok iletişim çatışmasına neden olurken, üstesinden gelmek için de değişime ayak uydurmaları yönünde planlamalara ihtiyaç bulunmaktadır.(Kitaplar, eğitimler, iletişim oyunları gibi)
Peki sohbetimiz biterken arkadaşlara iletişim alanında tavsiye edeceğiniz bir kitap önerisi mevcut mudur?
Tabi naçizane aklıma ilk düşen Tongue Fu ve Pozitif İlişkilerin Gücü adlı kitapların bu alanda bakış açılarına bir farklılık katacaklarına inanıyorum.
Son olarak eklemek istediğiniz bir şey var mı?
Gaye hanım öncelikle sizlere teşekkür etmek isterim. Bunun yanında iş hayatında anlattığım kavramları özetleyen mini bir oyun uygulaması paylaşmak istiyorum:
Öncelikle 5 adet topa ,1 adet kova veya kasaya, ve 1 adet göz bağlamak için eşyaya ihtiyaç vardır. Bunlar tamamlandıktan sonra ekiplerimizden 2 arkadaşı seçerek sırayla gözlerini bağlıyoruz. Ve ilk oyuncumuza hiçbir bilgi vermeden gözünü bağlayıp toplarla kovayı vur diyoruz. O topları attıkça kovanın yerini değiştirip işi zorlaştırabiliriz. İkinci oyuncumuza da toplarla kovayı vur derken her şeyi detayı ile anlattırıp kovayı vurabilmesi için konumuna kadar tarif ediyoruz. Ve sonra ikisinin de gözlerini açtığında ilkinin başarısının düşük olmasını ve ikincisinin başarısının yüksek olmasının burada anlattığım kavramlarla aslında yorumlamış oluyoruz. Örneğin görevini varsayımla yapan ilk oyuncu tamamlama noktasında zorlandığını, diğerine de açık iletişim ile görevlerine varsayımı katmadan doğru adımlarla tamamladığını bir çıkarım olarak yapabiliriz. Diğer yorumları da veya bu oyunu buradaki kavramlara uyarlamayı da sizlere bırakıyorum. Teşekkür ederim.
Değerli vaktinizi İş Kulübü ekibine ayırdığınız için teşekkür ederim.
